فضاها و اجزا مرکز داده

هرچند ماموريت اصلی يک مرکز داده، استقرار تجهيزات سرويسدهنده است ولی برای اينکار علاوه بر سالن اصلی، به فضاهای ديگری مانند فضاهای پشتيبانی، فضاهای حضور نيروی انسانی، فضاهای تردد و حمل و نقل و .... نيز نياز است. اين موضوع در خصوص سيستم هائی که در مرکز داده ايفای نقش می نمايند نيز صادق است. به همين دليل پروژه ساخت يک مرکز داده در واقع يک پروژه با چندين گروه اجرائی در زمينه های تخصصی مختلف است که معمولا تيم فن آوری اطلاعات به عنوان معمار و بهره بردار نهائی در راس آن فعاليت می نمايد.

در ادامه اين متن به برخی از مهم ترين اجرا يک مرکز داده  اشاره شده است. بايد توجه داشت که بسته به اندازه مرکز داده، ممکن است برخی از اين اجزا در يکديگر ادغام شده و يا عملکرد برخی به دو يا چند فضای مستقل گسترش يابد.

1-      سالن دستگاه يا Server Room

اين فضا، محل قرار گيری رک ها و کابينت ها برای نصب تجهيزات اصلی است. سرويسدهنده ها، تجهيزات ذخيره سازی، تجهيزات پشتيبان گيری، سوئيچ ها و تجهيزات شبکه در اين فضا نصب می شوند. کليه سيستم ها و تاسيسات پشتيبان مرکز داده حول محور ارائه خدمات به اين سايت طراحی می شوند. سالن دستگاه می بايست با در نظر گرفتن ظرفيت فعلی و توسعه های آينده اختصاص يابد. معمولا اين فضا 50 درصد فضای مرکز داده را اشغال نموده و دارای بالاترين سطح امنيت فيزيکی می باشد.

2-      فضاهای تردد و دسترسی

شامل فضاهای تردد پرسنل مسئول نگهداری و مديريت مرکز داده، مسيرهای تردد و دسترسی تيم های پشتبيانی تاسيسات، مسيرهای حمل و نصب تجهيزات و فضاهای پيشورودی سايت می شود که هريک مابين بخش های مختلف ارتباط ايجاد کرده و امنيت لازم برای جلوگيری از دسترسی افراد غير مسئول در آنها به خوبی تامين می گردد.. نکات مهم در طراحی اين مسيرها، دسترسی مناسب برای تردد افراد، رعايت ابعاد و پارامترهای استاندارد، حفظ امنيت تردد و درزگيری دربها برای حرارت و غبار است.

3-      مسيرهای عبور تاسيسات و کابل ها

مسيرهای عبوری کابل ها و تاسيسات با سينی گذاری، لدر کشی، ترانکينگ و لوله گذاری در بخش های مختلف مرکز داده ايجاد می شوند. گاهی از کف کاذب برای ايجاد فضای کافی اين مسيرها و همچنين انتقال هوای خنک تا زير رک ها و از سقف کاذب برای انتقال تاسيسات روشنائی و اطفا حريق استفاده می شود. طراحی مسيرهای عبور تاسيسات با در نظر گرفتن استانداردهای مربوطه در خصوص عبور برق و شبکه و همچنين ايجاد دسترسی مناسب برای نگهداری بعدی صورت می گيرد.

4-      فضای تخليه تجهيزات

معمولا به غير از زمان راه اندازی، يک مرکز داده در زمان های بعدی نياز نيازمند خريد تجهيزات جديد يا جايگزينی تجهيزات قبلی است. بنابراين لازم است محلی مناسب برای تخليه تجهيزات در نظر گرفته شود. اين مکان معمولا شامل دو بخش است که در يک قسمت امکان تخليه و بارگيری تجهيزات سنگين ميسر می شود و در يک بخش بسته بندی تجهيزات قبل از ورود به سايت باز و غبار آنها زدوده می شود.

5-      فضای پشتيبان تاسيسات مکانيکی

اين فضای محل قرار گيری تاسيسات مکانيکی سايت شامل سيستم خنک کننده و گردش هواست  که معمولا نياز به مکانی برای استقرار تجهيزات پشتيبان خود مانند چيلرها، برج ها، مخازن مايع خنک کننده، کندانسورها و ... دارد. سيستم خنک کننده يا HVACبزرگترين مصرف کننده انرژی و يکی از حياتی ترين سيستم های مرکز داده است و به همين دليل به آن قبل مرکز داده گفته می شود. ظرفيت و نوع سيستم خنک کننده بر اساس حجم و نوع تجهيزات مستقر در سايت محاسبه شده و انتخاب اجزا آن شامل سيستم برودتی، نحوه چيدمان رک ها، راهروهای سرد و گرم، يونيت های خنک کننده و ... می شود که هريک رويکردهای متعددی را برای موقعيت های مختلف می طلبد. به همين دليل بسياری از طراحی های بعدی مرکز داده به انتخاب نوع و روش خنک سازی و گردش هوا بستگی دارد.

6-      فضای پشتيبان تاسيسات الکتريکی

سيستم الکتريکی شامل شبکه توزيع برق، يونيت های توزيع کننده، تابلوها، سيستم برق بدون وقفه (UPS  سيستم برق پشتبيان (ژنراتور) و احتمالا پست و تجهيزات اتصال به شبکه برق بيرونی می گردد. به غير از آن بخش از شبکه توزيع که در سايت قرار دارد و ژنراتور و باطری خانه که معمولا به دليل آلودگی در خارج از سايت قرار می گيرند، بقيه عناصر اين سيستم در فضای مستقل ديگری با عنوان اتاق برق نصب می شوند. حساسيت و ظرفيت سيستم برق نيز به اندازه و سطح امنيت مرکز دادهبستگی دارد.

7-      مخازن گاز اطفا حريق و سيستم مقابله با آتش

سيستم مقابله با آتش شامل سيستم اعلام و سيستم اطفا حريق يکی از عناصر بسيار مهم مرکز داده به شمار می شود. سيستم اعلام حريق علاوه بر قابليت تشخيص آتشسوزی بايد از دقت کافی نيز برخوردار باشد چرا که در صورت تشخيص اشتباه، تخليه گاز هزينه بالائی را موجب می گردد. به هميل دليل معمولا از دو سيستم موازی مثلا سيستم يونيزه کننده و سيستم ليزری به صورت همزمان استفاده می شود. در اطفا حريق می بايست از گازهای بی اثر مخصوص مراکز کامپيوتری استفاده نمود.

8-      مرکز عمليات

اتاق NOC يا مرکز عمليات شبکه، محل استقرار پرسنل عملياتی نگهداری و مديريـت مرکز داده خواهد بود. اين مرکز ممکن است از چندين بخش مختلف برای استقرار گروه های مختلف کاری از جمله گروه نظارت بر شبکه، گروه رفع خطا، تيم پاسخگوئی و .... تشکليل گردد. در پروسه طراحی مرکز عمليات شبکه می بايست فرآيندهای سرکشی و نگهداری مرکز و همچنين سيستم های نظارتی بر زيرساخت فن آوری اطلاعات، زيرساخت های فيزيکی، سيستم های حراستی و ... تدوين شود.

9-      بخش اداری

محل استقرار پرسنل اداری، واحد مالی، مديريت اجرائی، امور کاربران و مشتريان و ساير گروه های کاری مرتبط با فعاليت مرکز داده می باشد.

10-   بخش استراحت پرسنل

در صورت نياز به نظارت دائمی مرکز داده، لازم است مکانی برای استقرار شبانه و استراحت پرسنل شيفت در نظر گرفته شود.

11-   سيستم روشنائی

سيستم روشنائی و تامين برق مصرفی اتاق ها می بايست با رعايت استاندارد و به صورت مستقل از سيستم برق رسانی سايت طراحی گردد.

12-   اتاق ورودی مخابرات/شبکه

در برخی موارد لازم است کابل ها و تجهيزات شبکه های بيرونی که مرکز داده به آنها متصل می گردد در فضائی مستقل سربندی و نصب شوند. برخی از اپراتورها و سرويسدهنده ها  نيز الزام می نمايند تجهيزات آنها برای دسترسی مستقيم پرسنل نگهداری خودشان در فضای اختصاصی نصب گردد.

13-   صندوق امن

اين مکان مخصوص نگهداری اطلاعات حساس و نوارهای پشتيبان گيری از داده های مرکز داده می باشد. معمولا صندوق امن را ضد حريق و با ايمنی فيزيکی بسيار بالا ايجاد می کنند.

14-   حراست فيزيکی و کنترل تردد

به دليل حساسيت عملکردی مرکز داده لازم است اقدامات امنيتی برای حراست فيزيکی آن صورت پذيرد. به همين دليل در ورودی های مرکز داده و حتی در نقاطی که دسترسی به فضاهای حفاظت شده داخلی وجود دارد فضاهای مختلفی برای اعمال امنيت و کترل افراد در سطوح مختلف پيشبينی می شود. کنترل در اين فضاها می تواند توسط افراد و يا توسط گيت های خودکار صورت پذيرد.

15-   سيستم نظارت محيطی

جهت نظارت بر بخش ههای مختلف مرکز داده از طريق نصب دوربين های مدار بسته به عنوان بخشی از سيستم حراست فيزيکی لازم است. حساسيت اين سيستم خصوص برای سايت هائی که اطلاعات حساس دارند و يا خدمات تامين فضای فيزيکی استقرار تجهيزات برای مشتريان بيرونی را انجام می دهند بسيار بالاست.

16-   زيرساخت فن آوری اطلاعات

زيرساخت فن آوری اطلاعات مرکز داده به مجموعه ای از سيستم ها و راه کارهای گفته می شود که بستر لازم برای استقرار سرويس ها و نرم افزارهای مورد نظر را فراهم می نمايند. اين سيستم ها شامل سيستم های ذخيره با ظرفيت بالا (SAN، NAS و ...)، سيستم های تهيه پشتيبان، راه کار مجازی سازی (Virtualization)، تکنيک های خوشه بندی (Clustering) و ... می گردد که بسته به معماری ساختار کاربردی (Application Architecture) مرکز مشخص و می بايست اجرا شوند.

17-   شبکه ارتباطی

شبکه ارتباطی يک مرکز داده دو ويژگی بسيار مهم دارد. اول اينکه می بايست بستر مطمئن و پايداری را برای حمل ترافيک داخلی و اتصال به شبکه های بيرونی تامين نمايد. اين ارتباط می بايست کارائی و امنيت لازم را نيز داشته باشد. و دوم اينکه شبکه کابلی اجرا شده می بايست قابليت انعطاف و جاميعت کافی را برای توسعه های آينده تامين نمايد. برخلاف انواع ديگر زيرساخت ها (مثل شبکه برق، آب و ...) ، بخش زيادی از زيرساخت های ICT پس از راه اندازی شکل می گيرند و لذا می بايست قابليت پيکربندی و تغيير در اين ساختار به خوبی ديده شود. اين انعطاف با ايجاد نقاط اتصال Cross-Connect در شبکه کابلی و نصب تجهيزات سوئچينگ به صورت Top-Of-Rack يا End-Of-Row صورت می گيرد.

18-   انبار تجهيزات

در اين محل قطعات يدکی و تجهيزات پشتيبان نگهداری می شوند تا در زمان لازم به سهولت و سرعت در اختيار تيم رفع اشکال قرار گيرند.

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت چاووش رایانه سپاهان می باشد.